کارتان را آغاز کنید، توانایی انجامش بدنبال می آید. (کوروش کبیر)
خانه » پروژه » حقوقی و قضائی » دانلود بررسی حق شفعه در حقوق مدني ايران
دانلود بررسی حق شفعه در حقوق مدني ايران

دانلود بررسی حق شفعه در حقوق مدني ايران

حق شفعه در حقوق مدني ايران
 پيشگفتار
مطالبي را كه در پيشگفتار مورد بحث قرار خواهد گرفت در عناوين ذيل مورد مطالعه قرار مي‌دهيم:
 الف – موضوع تحقيق
يكي از مباحث مهم در آثار فقهي فقهاي اماميه كه در قانون مدني ما نيز انعكاس يافته است، بحث شفعه مي‌باشد. شفعه از دو مرحلة كاملاً متمايز از يكديگر تشكيل يافته است :
1- مرحلة ايجاد حق شفعه : در اين مرحله از شرايطي كه باعث ايجاد اين حق مي‌شود سخن به ميان مي‌آيد.
2- مرحلة اخذ بشفعه : در اين مرحله سخن بر سر اين است كه حق شفعة بوجود آمده را با چه شرايطي و چگونه به اجرا درآوريم.
موضوع مورد مطالعة ما در اين تحقيق، بررسي مرحلة نخست از مراحل شفعه با توجه به منابع فقهي و نيز قانون مدني مي‌باشد، ولي براي تكميل بحث خويش، فصلي را نيز به مرحلة دوم اختصاص خواهيم داد.
ب – هدف از انتخاب موضوع
هدف از انتخاب اين موضوع، آشنائي با مقررات قانون مدني دربارة اين موضوع است و از آنجا كه قانون مدني اين مقررات را از فقه گرفته است ريشه يابي مواد قانون مدني در زمينة شفعه هم هدفي ضمني مي‌باشد. يعني مي‌خواهيم بدانيم كه سير پيدايش يك مادة قانون مدني از ابتدا (يعني آغاز مراجعه به منبع فقهي) تا انتها (يعني صورت كنوني ماده كه به صورت يك يا چند عبارت منقح و مختصر و پرمعناست) چگونه بوده است و اكنون مقررات قانون مدني دربارة شفعه چيست؟
فهرست مطالب
پيشگفتار
الف – موضوع تحقيق
ب – هدف از انتخاب موضوع
ج – روش تحقيق
د – نماي كلي از موضوعات مورد بحث
مقدمه
فصل اول : كليات و مفاهيم
مقدمه
بخش اول : تاريخچه حق شفعه
بخش دوم : مفهوم حق شفعه
مبحث اول: مفهوم لغوي حق شفعه
مبحث دوم : مفهوم اصطلاحي
بخش سوم : اوصاف حق شفعه
مبحث اول : حق شفعه، حق مالي است
مبحث دوم : حق شفعه، حقي عيني است
مبحث سوم : حق شفعه به ارث انتقال مي‌يابد
مسائل :
مسأله اول : چگونگي تقسيم حق شفعه ميان وراث 
مسأله دوم : صرفنظر نمودن يك از وراث از حق شفعه خويش 
مسأله سوم : همسر متوفي و حق شفعه به ارث رسيده 
مبحث چهارم : حق شفعه قابل انتقال نيست 
مبحث پنجم : حق شفعه قابل اسقاط است 
مبحث ششم : حق شفعه از آثار بيع صحيح است 
مبحث هفتم : حق شفعه قابل تبعيض نيست 
فصل دوم : شرايط ايجاد حق شفعه 
مقدمه
شرط اول : غير منقول بودن مورد شفعه
شرط دوم : قابل تقسيم بودن مورد شفعه
شرط سوم : لزوم شركت
استثناء بر شرط
شرط چهارم : محدود بودن شركاء به دو نفر
شرط پنجم : انتقال سهم مشترك بواسطه بيع
چند نكته
نكته اول : وقفي بودن حصة يكي از دو شريك
بند اول : ديدگاه فقها
بند دوم : ديدگاه قانونگذار
نكته دوم : خياري بودن بيع
بند اول :‌ ديدگاه فقها
بند دوم : ديدگاه قانونگذار
نكته سوم : بيع فضولي
نكته چهارم : اقاله بيع
نكته پنجم : فسخ بيع
فصل سوم : زوال حق شفعه
زوال اختياري وقهري
اسباب زوال حق شفعه
مبحث اول : اسباب ارادي زوال حق شفعه
الف: اسقاط حق پيش از بيع
ب: فروش حصه از جانب شفيع
مبحث دوم : اسباب قهري زوال حق شفعه
الف: فوريت در حق شفعه
ب: ناتواني و مسامحه شفيع در تأديه ثمن
ج: تلف مبيع پيش از اخذ به شفعه
د: تلف مبيع پس از اخذ به شفعه
فصل چهارم : اخذ به شفعه
ماهيت اخذ به شفعه و تعريف آن
شرايط شفيع
دعواي اخذ به شفعه
خلاصه و نتيجه گيري
فهرست منابع
ج – روش تحقيق
معمولاً چنين موضوعاتي اقتضاي روش تحقيق بصورت كتابخانه‌اي را دارد، كه من نيز از همين روش براي كار خود استفاده كرده‌ام.
د – نماي كلي از موضوعات مورد بحث
مطالب تحقيق خود را در يك مقدمه، چهار فصل و يك خلاصه و نتيجه گيري، در پايان، ارائه خواهم داد :
مقدمه : در مقدمه دربارة دو موضوع مهم يعني اسباب تملك در حقوق اسلامي و نيز طبيعت خلاف قاعده بودن حق شفعه مطالبي ارائه خواهد شد.
فصل اول : به كليات و مفاهيم اختصاص دارد و در آن از تاريخچة حق شفعه، مفهوم لغوي و اصلاحي آن و نيز اوصاف و ويژگيهاي بارز اين تاسيس فقهي – حقوقي سخن به ميان خواهد آمد.
فصل دوم : به بررسي شرايط ايجاد حق شفعه اختصاص دارد و در آن به تجزيه و تحليل شرايط پنجگانه تحقق اين حق پرداخته خواهد شد.
فصل سوم : به بيان برخي از مصاديق زوال حق شفعه اختصاص دارد.
فصل چهارم : در اين فصل مختصري در مورد اخذ بشفعه (ماهيت و تعريف آن، شرايط شفيع براي اخذ بشفعه و كيفيت اخذ بشفعه) سخن خواهم گفت.
خلاصه و نتيجه گيري : كه در آن خلاصه‌اي از مطالب ارائه شده به همراه نتيجه گيري از آنها مورد مطالعه قرار مي‌گيرد.
 مقدمه :
در اين مقدمه چهار عنوان مهم زير مورد بحث قرار خواهد گرفت.
الف – تعريف حق شفعه
ب – اطراف حق شفعه
ج – فلسفه اخذ به شفعه
د – مخالفت شفعه با قواعد حقوقي
الف – تعريف حق شفعه
حق شفعه عبارت است از حق تملك قهري حصة فروخته شدة‌ يك شريك به وسيله ديگر در ازاي پرداخت مثل ثمن مقرر به مشتري اعمال حق شفعه را اخذ به شفعه گويند. به همين جهت است كه در ماده 808 ق.م مقرر مي‌دارد: هر گاه، حال غير منقول قابل تقسيمي بين دو نفر مشترك باشد و يكي از دو شريك حصه خود رابه قصد بيع به شخص ثالثي منتقل كند شريك ديگر حق دارد قيمتي كه مشتري داده است به او بدهد و حصه مبيعه را تملك كند اين حق را حق شفعه و صاحب آن را شفيع گويند.
ب – اطراف حق شفعه :
حق شفعه در حالت كلي سه طرف دارد :
1-) شريك باقي، كه بعد از فروخته شدن مهم شريكش و پيدايش حق شفعه، شفيع ناميده مي‌شود.
2) شريكي كه فروشنده است و معمولا به عنوان بايع از اواسع برده مي‌شود.
3) خريدار كه در واقع شريك جديد است و اخذ به شفعه از مال او صورت مي‌گيرد.
ج) فلسفه اخذ به شفعه
تاسيس حق شفعه؛ براي جبران ضرر ناشي از شريك است و همچنين براي جبران ضرر ناشي از تقسيم كه بدين وسيله ملك شراكتي به استقلال مي‌رسد. اخذ به شفعه ماهيتاً از ايقاعات است بنابراين فقط به اراده شفيع واقع مي‌شود و رضاي طرف ديگر مورد توجه نيست.
د) مخالفت شفعه با قواعد حقوقي
به طوريكه مي‌دانيم قاعده اين است كه در حقوق مدني مالكيتها محترم باشد و كسي حق تعرض به مالكيت ديگري را نداشته باشد ليكن حق شفعه مخالف اين رو به طبيعي است. به تعبير دقيق تر حق شفعه هم مخالف قاعده تسليط و هم مخالف اصل عدم ولايت مي‌باشد. «اصل عدم ولايت مردم در حقوق خصوصي» يكي از قواعد مسلم در حقوق مدني است يعني كسي در حقوق خصوصي ديگران حق دخل و تصرف ندارد و اصولاً هيچكس تحت ولايت ديگري نيست؛ به استثناي صغار يا محجوريني كه حجرشان متصل به صغر است كه اين امر در قانون متكي به نص است. بنابراين، به دليل خلاف قاعده بودن اين حق، مقررات اخذ به شفعه تفسير مفيق مي‌شوند يعني در اجراي آن همواره به موارد منصوص و متقين اكتفا مي‌كنيم. به عبارت ديگر در مورد ترديد در اجرا يا عدم اجراي مقررات اين حق، اصل عدم را اجرا مي‌كنيم چون وجوب اجرا وجوب اين حق مستلزم اثبات است.
 فصل اول : كليات و مفاهيم
مقدمه
در آغاز بحث حق شفعه، مناسب ديده شد كلياتي پيرامون اين تأسيس حقوقي با پيشينة طولاني بيان گردد تا بوسيلة آن علاوه بر يافتن آگاهيهاي بيشتر نسبت به آن، مباحث اين تحقيق نيز غني تر شود. مطالبي كه در اين فصل مورد بررسي قرار خواهد رفت به ترتيب عبارت است از:
در بخش اول، از تاريخچه و قدمت اين تاسيس حقوق سخن به ميان خواهد آمد و در ضمن خواهيم دانست كه اين تأسيس به چه كيفيتي در كشورهاي ديگر از جمله فرانسه و آلمان جريان دارد. همچنين تفاوتهاي موجود ميان حقوق آن كشورها را كه ريشه در حقوق رم دارد با حقوق ما كه ريشه در فقه اماميه دارد، در اين مورد خواهيم شناخت.
در بخش دوم، مفهوم لغوي  و اصطلاحي حق شفعه را مورد توجه قرار خواهيم داد، و ضمن اشاره به تعريفهائي كه فقها و حقوقدانان در اين مورد ارائه كرده‌اند،‌ بيان خواهيم داشت كه هدف از يك تعريف چيست و در مورد موضوع مورد بحث چه تعريفي مناسب‌تر است.
دربخش سوم، برخي از اوصاف حق شفعه مانند مالي بودن، عيني بودن، به ارث رسيدن، قابل نقل بودن، قابل اسقاط بودن و … را بيان كرده، و بحثهاي جالب و مفيد فايده‌اي ارائه خواهد شد.
بخش اول : تاريخچه حق شفعه
  موضوع شفعه كه در فقه اسلام مبتني بر قاعده لاضرر است، پيش از اسلام وجود داشته است. مخصوصاً در رم قديم در موارد متعدد اعمال مي‌شد و حقوق قديم فرانسه و كشورهاي غربي كه تحت تاثير قانون رم بوده‌اند،‌ موارد زيادي از اين حق را اخذ كرده‌اند. ولي در قانون فعلي فرانسه دامنه آن محدود شده و فقط در سه مورد اعمال مي‌گردد :
1- شفعه راجع به مورد دعوي؛
2- شفعه مربوط به ارث؛
3- شفعه اشاعه.
1- شفعه مورد دعوي :‌در قانون مدني فرانسه، ضمن ماده 1699 در فصل بيع، پيش بيني شده و بموجب آن به خوانده حق داده شده كه اگر خواهان، حق متنازع فيه را كه دعوي نسبت به آن مطرح شده در مقابل عوض بغير منتقل نمايد، با تأديه قيمت واقعي و مخارج قانوني و خسارات لازمه به خريدار، خود را از قيد آن دعوا رها نمايد.
2- شفعه مربوط به سهم الارث : اين حق كه يادگار مالكيت خانوادگي و براي حفظ اموال و اسرار خانواده ايجاد شده، از حقوق رم اخذ شده و در حقوق امروزي واغلب كشورهاي غربي شناخته شده است. و ضمن ماده 841 قانون مدني فرانسه در مبحث تقسيم سهم الارث حكم آن بيان شده. اين حق كه در حقوق آلمان هم شناخته شده است به ورثه حق مي‌دهد كه هر گاه يكي از آنان سهم الارث مشاع خود را از تركه به اجنبي انتقال دهد،‌ وجهي را كه منتقل اليه پرداخته به او داده وي را از شركت در تقسيم ما ترك و دخالت در امر خانواده طرد نمايند.
3- شفعه اشاعه : اين حق اختصاص به رژيم اشتراك اموال در حقوق فرانسه دارد و مادة 1408 قانون مدني فرانسه به زن حق داده كه هرگاه شوهر به نام خود مال غير منقولي بخرد كه زن در آن مال مشاعاً شركت داشته باشد، موقع انحلال قرار داد مالي زوجين، زوجه بتواند مال غير منقول را به نفع خود اخذ نمايد و قيمتي را كه شوهر او داده به (كومونوته) بپردازد.
سه موردي كه ذكر شد از اين جهت كه پس از وقوع معامله مبيع را تملك مي‌نمايد شبيه به شفعه در حقوق مدني ايران است كه تحت عنوان حق رتر  ذكر گرديده است.
مورد ديگري هست كه تحت عنوان پرآمسيون  بيان گرديده و اين حق معمولا ناشي از يك قرار داد است و اساسنامه شركتها در مورد انتقال سهام، اين حق را پيش بيني مي‌نمايند و بموجب آن، شركاء و طرفين قرار داد ملزم مي‌شوند سهم خود را قبل از فروش به شركاء ديگر پيشنهاد نمايند. پرآمسيون را حقوق فرانسه بموجب قانون روستائي مصوب 1946 براي مستأجرين املاك مزروعي قائل شده و بر حسب آن : هرگاه مالك بخواهد زمين خود را بفروشد بايد قبلا با ترتيبي كه پيش بيني شده شرايط معامله را به زارع زمين (مستأجر) پيشنهاد نمايد و زارع،‌زمين را به ديگري بفروشد يا در پيشنهاد آن براي منع وي حيله به كاربرد، ضمانت اجراي امر، بطلان معامله مالك خواهد بود.
هر چند اصطلاح رتر و پرآمسيون متفاوت بوده و در عمل با يكديگر اختلاف دارد، ولي حقوقدانان فرانسه بتدريج اصطلاح رتر را ترك نموده و كلمه پرآمسيون استعمال مي‌نمايند هر چند بعد از بيع اعمال گردد.

فرمت : قابل ویرایش | WORD | صفحات : 70

*************************************

نکته : فایل فوق قابل ویرایش می باشد

برای مشاهده سایر عناوین برروی لینک زیر کلیک بفرمایید

 


برای خرید اطلاعات خود را وارد کنید
  • کلیه پرداخت های سایت از طریق درگاه بانک سامان انجام می گیرد.هر مرحله از خرید می توانید مشکل خود را با پشتیبان و فرم تماس با ما در جریان بگذارید در سریعترین زمان ممکن مشکل برطرف خواهد شد
  • پس از پرداخت وجه ، فایل محصول هم قابل دانلود می باشد و هم به ایمیل شما ارسال می گردد .
  • آدرس ایمیل را بدون www وارد نمایید و در صورت نداشتن ایمیل فایل به تلگرام شما ارسال خواهد شد .
  • در صورت داشتن هرگونه سوال و مشکل در پروسه خرید می توانید با پشتیبانی سایت تماس بگیرید.
  • پشتیبان سایت با شماره 09383646575 در هر لحظه همراه و پاسخگوی شماست
  • 0

    امتیاز 5.00 ( 1 رای )
    اشتراک گذاری مطلب

    راهنما

    » فراموش نکنید! بخش پشتیبانی مقاله آنلاین ، در همه ساعات همراه شماست

    اطلاعات ارتباطی ما پست الکترونیکی: Article.university@gmail.com

    تماس با پشتیبانی 09383646575

    برای سفارشتان از سایت ما کمال تشکر را داریم.

    از اینکه ما را انتخاب نمودید متشکریم.

    معادله فوق را حل نمایید *

    تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است